Policja zatrzymała w ostatnich dniach 17-letniego obywatela Ukrainy podejrzanego o naniesienie napisów na siedmiu pomnikach w Gdańsku i Gdyni. Nastolatek usłyszał siedem zarzutów, został objęty dozorem i zakazem opuszczania Polski. Sprawa pokazuje, iż ochrona polskich miejsc pamięci musi być szybka, stanowcza i wolna od politycznej kalkulacji.
Siedem pomników w Trójmieście
Kryminalni z gdańskiego Śródmieścia zatrzymali 17-letniego obywatela Ukrainy. Według ustaleń policji nastolatek miał nanieść obraźliwe napisy na czterech pomnikach w Gdańsku i trzech w Gdyni. Wśród nich znalazło się hasło „Slawa UPA”. Podejrzany nie został prawomocnie skazany, a o jego odpowiedzialności rozstrzygnie sąd.
Policja poinformowała o siedmiu zarzutach. Dotyczą one między innymi propagowania ideologii faszystowskiej, nawoływania do przemocy i nienawiści na tle narodowościowym oraz znieważenia pomników. Po doprowadzeniu do Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Śródmieście wobec 17-latka zastosowano dozór policyjny i zakaz opuszczania kraju. Za zarzucane czyny grozi mu do trzech lat pozbawienia wolności.
To adekwatna reakcja państwa. Pomnik nie jest przypadkowym kawałkiem kamienia. Przechowuje pamięć wspólnoty, często o ofierze, walce albo tragedii konkretnych ludzi. Jego świadome znieważenie uderza w żywy porządek narodowej pamięci.
Hasło, które w Polsce ma jednoznaczny ciężar
Ukraińska Powstańcza Armia odpowiada za ludobójczą czystkę przeprowadzoną na polskiej ludności Wołynia i Małopolski Wschodniej. Dlatego wychwalanie UPA na polskich monumentach nie może być traktowane jak zwykły wybryk z puszką farby. To prowokacja wymierzona w pamięć ofiar i spokój społeczny.
Gdańscy radni niedawno jednogłośnie potępili pomysł ustanowienia Roku UPA. Ten ponadpartyjny sprzeciw pokazał, iż w sprawie pamięci o polskich ofiarach można mówić jednym głosem. Państwo i samorząd powinny z taką samą konsekwencją reagować na dewastowanie miejsc pamięci.
Podobne napisy pojawiły się również na monumentach w Warszawie i Poznaniu. Nie wolno jednak automatycznie przypisywać tych czynów zatrzymanemu. Dostępne informacje wiążą postawione mu zarzuty z siedmioma pomnikami w Gdańsku i Gdyni. Pozostałe przypadki wymagają odrębnego ustalenia sprawców.
Możliwa prowokacja nie zwalnia z odpowiedzialności
Ambasada Ukrainy potępiła dewastacje w Warszawie i oceniła, iż mogą one stanowić element rosyjskiej wojny hybrydowej. Zaapelowała też do obywateli Ukrainy, by zgłaszali próby werbunku do niszczenia mienia. Taki kierunek śledztwa trzeba sprawdzić, zwłaszcza iż wcześniej pojawiły się oferty zapłaty za malowanie hasła „Sława UPA”. Na dziś nie ma jednak publicznego potwierdzenia, iż 17-latek działał na zlecenie rosyjskich służb albo iż wszystkie incydenty tworzą jedną akcję.
Ewentualny inspirator nie unieważnia odpowiedzialności wykonawcy. Jednocześnie narodowość podejrzanego nie daje prawa do obciążania winą wszystkich Ukraińców. Odpowiada konkretny człowiek za konkretny czyn. Państwo ma obowiązek ustalić jego motyw, ewentualnych zleceniodawców i pełny zakres działania.
Stawką jest bezpieczeństwo pamięci
Polacy mają prawo oczekiwać, iż miejsca pamięci będą chronione, a ich profanowanie spotka się z szybką reakcją. Potrzebne są sprawne śledztwa, analiza monitoringu i kooperacja służb między miastami. o ile za serią napisów stoi szersza operacja nastawiona na skłócenie Polaków i Ukraińców, tym bardziej nie wolno poprzestać na zatrzymaniu jednego podejrzanego.
Polska nie może pozwolić ani na bezkarne szerzenie kultu UPA, ani na wykorzystanie bolesnej historii do operacji przeciw naszemu bezpieczeństwu. Twarda ochrona prawdy historycznej i chłodne ustalenie faktów służą temu samemu celowi: bezpieczeństwu Polaków oraz suwerenności państwa nad własną pamięcią.
Źródło: Defence24
Źródło: Defence24
