Komisja Europejska 18 listopada zaproponowała 45 mld euro dodatkowego wsparcia dla Ukrainy w 2027 roku: 25 mld na obronność i 20 mld na budżet państwa. Pożyczkę sfinansuje dług gwarantowany budżetem UE, a kapitał ma być spłacany przez Kijów dopiero po uzyskaniu reparacji od Rosji. Dla Polski oznacza to korzyść strategiczną, ale także ryzyko wymagające kontroli.
Bruksela dzieli 45 mld euro między armię i budżet
Komisja Europejska przedstawiła 18 listopada instrument skoordynowanego wsparcia dla Ukrainy. Ma on pokryć około dwóch trzecich szacowanej na 70 mld euro luki finansowej Kijowa w 2027 roku. Z całej puli 25 mld euro ma trafić na wsparcie obronne, a 20 mld euro na funkcjonowanie państwa. Część budżetowa ma zostać podzielona po równo między pomoc makrofinansową i Instrument na rzecz Ukrainy.
To ważne rozróżnienie. Polska ma żywotny interes w tym, by Ukraina zachowała zdolność do odpierania rosyjskiej agresji. Każdy miesiąc, w którym rosyjskie siły są wiązane na wschodzie, oddala bezpośrednie zagrożenie od polskiej granicy. Nie wynika z tego jednak obowiązek przyjmowania każdego mechanizmu finansowego bez pytań o koszt, warunki i odpowiedzialność.
Wspólny dług oparty na budżecie Unii
Według oficjalnej prezentacji Komisji Europejskiej pieniądze mają zostać pożyczone na rynkach finansowych, a zabezpieczeniem będzie margines dostępny w budżecie UE. Ukraina ma płacić odsetki, choć Unia może je subsydiować. Spłata kapitału przez Kijów ma ruszyć dopiero wtedy, gdy Rosja zapłaci reparacje za dokonane zniszczenia.
Politycznie brzmi to stanowczo: rachunek powinien ponieść agresor. Finansowo pozostaje jednak pytanie, co wydarzy się, jeżeli reparacje nie nadejdą przez wiele lat albo nie nadejdą w zakładanej wysokości. Zobowiązanie wobec rynków nie znika wraz z politycznym hasłem. Opiera się na budżecie Unii, do którego dokłada się Polska. Nie wolno więc udawać, iż konstrukcja jest dla państw członkowskich całkowicie obojętna.
Warunki dla Kijowa i dodatkowe gwarancje
Wypłata części budżetowej ma zależeć od dalszych reform na Ukrainie, zwłaszcza w dziedzinie praworządności, walki z korupcją i zarządzania finansami publicznymi. To warunki konieczne. Europejskie pieniądze nie mogą płynąć bez mierzalnych etapów, jawnego rozliczenia i możliwości wstrzymania transz, gdy zobowiązania nie są wykonywane.
Komisja chce również zmienić mechanizm współpracy pożyczkowej z Ukrainą, aby kolejne kredyty mogły być spłacane z przyszłych nadzwyczajnych dochodów generowanych przez zamrożone rosyjskie aktywa państwowe. Państwa spoza UE z najwyższym ratingiem kredytowym miałyby ponadto uzyskać możliwość udzielania gwarancji Unii, co mogłoby otworzyć drogę do maksymalnie 5 mld euro dodatkowych pożyczek.
To pokazuje skalę operacji. Bruksela buduje wielowarstwowy system finansowania wojny i państwa ukraińskiego. Tym bardziej polski rząd powinien jasno powiedzieć obywatelom, jaka część ryzyka przypada na nasz kraj, jakie są granice gwarancji oraz jak kontrolowane będą wydatki. W podobnych sprawach Komisja Europejska potrafi przedstawiać ustępstwo jako rozwiązanie problemu, choć sam mechanizm pozostaje nienaruszony.
Bezpieczeństwo Ukrainy nie znosi polskiego rachunku
Realizm narodowy wymaga jednoczesnego widzenia dwóch prawd. Klęska Ukrainy w wojnie z Rosją pogorszyłaby bezpieczeństwo Polski. Zarazem wspólny europejski dług, gwarancje budżetowe i odroczona spłata tworzą zobowiązania, których nie wolno ukrywać przed podatnikami. Solidarność bez rachunku gwałtownie staje się polityką cudzym kosztem.
Warszawa powinna poprzeć skuteczną pomoc wojskową, naciskać na wykorzystanie rosyjskich aktywów i domagać się twardych warunków finansowych. Musi też pilnować, by decyzje o miliardach euro nie przeradzały się w kolejny krok ku federalizacji długu pod pretekstem sytuacji nadzwyczajnej. Stawką dla Polaków jest bezpieczeństwo na Wschodzie, ale również suwerenność budżetowa i odpowiedzialność za pieniądze, które ostatecznie pochodzą z pracy europejskich narodów.
Źródło: Kresy.pl oraz Komisja Europejska
















