Donald Tusk 16 listopada zaapelował do prezydenta Karola Nawrockiego o zmianę stanowiska po wecie z 13 listopada wobec ustawy o blokowaniu nielegalnych treści. Premier powołał się na ochronę dzieci. Spór dotyczy jednak także wolności słowa: prezydent odrzucił przepisy pozwalające organom administracji ograniczać dostęp do części publikacji przed kontrolą sądu.
Emocjonalny apel premiera
Donald Tusk opublikował nagranie, w którym przekonywał, iż zawetowane przepisy miały umożliwić szybkie usuwanie z internetu materiałów krzywdzących dzieci, w tym spreparowanych zdjęć i wpisów nakłaniających do samobójstwa. Zwrócił się bezpośrednio do głowy państwa: "Panie prezydencie, przecież pan też ma dzieci". Zapowiedział też kolejną próbę przeprowadzenia ustawy.
Ochrona najmłodszych przed przestępczością internetową wymaga skutecznych narzędzi. Tu nie ma miejsca na partyjną grę. Premier zastosował jednak moralny nacisk, który zaciera rzeczywisty zakres sporu. Z troski o dzieci nie wynika zgoda na każdą kompetencję przyznaną administracji.
Weto dotyczyło krajowej procedury blokowania
Prezydent odmówił podpisania 13 listopada ustawy z 22 października o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. W uzasadnieniu weta Karol Nawrocki wskazał, iż jej celem było stworzenie procedury nakazów usuwania nielegalnych treści, blokowania dostępu do nich oraz przywracania materiałów usuniętych bez podstawy.
Nie był to prosty wybór między bezpieczeństwem dzieci a bezczynnością. Prezydent wcześniej podpisał odrębną ustawę wdrażającą organizacyjne elementy unijnego Aktu o usługach cyfrowych. Zawetowany akt dodawał krajowy mechanizm, w którym prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej lub przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji mógł wydawać decyzje ograniczające dostęp do treści bez uprzedniego orzeczenia sądu. Samo weto i jego znaczenie dla wolności słowa opisywaliśmy już szerzej.
Ochrona dzieci tak, blankiet dla urzędników nie
Uzasadnienie prezydenta rozróżnia sytuacje wymagające natychmiastowej reakcji od spraw, w których potrzebna jest wcześniejsza ocena sądu. Nawrocki uznał za dopuszczalne szybkie blokowanie materiałów związanych z seksualnym wykorzystywaniem małoletnich, nakłanianiem do samobójstwa czy zagrożeniem życia. Sprzeciwił się przenoszeniu tego samego trybu na szeroki katalog innych czynów.
Szczególne zastrzeżenie dotyczyło art. 119 par. 1 Kodeksu karnego. Po poprawce Senatu decyzje odnoszące się do takich treści mogły być natychmiast wykonalne na wniosek Policji albo prokuratora, a sąd oceniałby je później. W bieżącej debacie politycznej spóźnione uchylenie blokady nie zawsze naprawi szkodę. Usunięta wypowiedź traci znaczenie wtedy, gdy obywatele właśnie podejmują decyzje.
Pałac Prezydencki zaproponował rozwiązanie oparte na szybkich, zdalnych składach sędziowskich, zdolnych rozpatrywać pilne wnioski w ciągu 24 lub 48 godzin. To kierunek wart poważnej pracy. Państwo ma obowiązek chronić dziecko natychmiast, ale o granicy legalnej wypowiedzi politycznej powinien rozstrzygać niezależny sąd, nie urząd związany z władzą wykonawczą.
Stawką są bezpieczeństwo i obywatelska wolność
Tusk ma rację w jednym: platformy cyfrowe nie mogą zasłaniać się własnym regulaminem, gdy w sieci pozostają materiały przestępcze i niszczące życie młodych ludzi. Nie daje mu to jednak prawa do sprowadzania konstytucyjnego sporu do pytania, czy prezydent troszczy się o własne dzieci. Taki argument ma wywołać presję, a nie wyjaśnić ustawę.
Rząd powinien wrócić z projektem węższym i precyzyjnym. Natychmiastowa ścieżka musi obejmować czyny zagrażające życiu, zdrowiu i bezpieczeństwu dzieci. W sprawach dotyczących wolności wypowiedzi potrzebna jest szybka kontrola sądu. Obrona konstytucyjnych prerogatyw prezydenta ma sens właśnie wtedy, gdy służy ochronie praw obywateli, a nie wygodzie którejkolwiek partii.
Dla Polaków stawka jest podwójna. Chodzi o realne bezpieczeństwo dzieci oraz pewność, iż legalna krytyka władzy nie zniknie z internetu na mocy decyzji urzędnika. Dobre państwo potrafi chronić oba te dobra. Rząd ma obowiązek przygotować prawo, które nie każe wybierać między nimi.
Źródła: Kancelaria Prezydenta RP, WP Wiadomości.

















