Międzynarodowe śledztwo opublikowane 18 listopada ujawniło, iż katarscy Al Thani łączyli w Deutsche Banku role wielkich akcjonariuszy, klientów i kontrahentów. Według dokumentów pakiet Hamada bin Jassima jest wart około 3 mld euro, a szejk Jabor otrzymał co najmniej 6,2 mln dolarów. Stawką jest wiarygodność nadzoru nad bankami Europy.
Akcjonariusz, klient i kontrahent
Materiał jest częścią międzynarodowego projektu „Inside Deutsche Bank”, opartego na wycieku ponad 15 mln plików. Dokumenty analizowało ponad 200 dziennikarzy z kilkudziesięciu redakcji, w tym „Financial Times”, „Der Spiegel”, „Le Monde”, Paper Trail Media i Daraj. Ustalenia opisują relacje rozwijane od 2010 roku pomiędzy największym niemieckim bankiem a członkami katarskiej rodziny panującej Al Thani.
Najważniejszy problem nie sprowadza się do samej obecności zagranicznego kapitału. Jedni i ci sami partnerzy mieli być znaczącymi akcjonariuszami, bardzo dochodowymi klientami bankowości prywatnej, kredytobiorcami oraz uczestnikami transakcji, przy których pojawiały się wysokie prowizje. Takie połączenie ról tworzy ryzyko konfliktu interesów i osłabia zaufanie do tego, iż każda umowa została zawarta na warunkach rynkowych.
Konsultant za 80 tys. dolarów miesięcznie
Według ujawnionych dokumentów Deutsche Bank w 2010 roku zatrudnił szejka Jabora bin Yousefa bin Jassima Al Thaniego jako konsultanta do spraw rozwoju biznesu. Miał pomagać w zdobywaniu zleceń od katarskich przedsiębiorstw państwowych. Otrzymywał 80 tys. dolarów miesięcznie oraz premie za sukces, a do zakończenia umowy pod koniec 2015 roku bank wypłacił mu co najmniej 6,2 mln dolarów.
Wewnętrzne dochodzenie z 2011 roku miało stwierdzić braki w procedurach sprawdzających. Według opisów nie przeprowadzono rozszerzonej kontroli mimo statusu osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne, a miesięcznym płatnościom nie towarzyszyły faktury. Są to ustalenia dziennikarskie oparte na dokumentach banku, a nie prawomocne rozstrzygnięcie sądu.
Relacja została zakończona w 2015 roku, gdy amerykańskie instytucje badały korzystanie przez bank z zewnętrznych doradców. Deutsche Bank miał utworzyć rezerwę w wysokości 22 mln dolarów na potencjalne kary związane z tym kontraktem. Sprawa szejka Jabora nie została jednak wskazana w publicznej ugodzie banku z władzami USA opiewającej na 130 mln dolarów.
Miliardy w akcjach i kredytach
Katarskie zaangażowanie kapitałowe wzrosło w 2014 roku, kiedy Hamad bin Jassim Al Thani, były premier i minister spraw zagranicznych Kataru, oraz ówczesny były emir Hamad bin Khalifa Al Thani zainwestowali 1,75 mld euro w prywatną ofertę akcji Deutsche Banku. Według śledztwa wehikuły powiązane z rodziną miały później kontrolować łącznie ponad 8,5 proc. akcji, a sam pakiet Hamada bin Jassima wyceniono w tej chwili na około 3 mld euro.
Oficjalna strona akcjonariatu Deutsche Banku wykazuje 5,04 proc. akcji w rękach Paramount Service Holding, wehikułu wiązanego z Hamadem bin Jassimem. Bank zastrzega, iż zestawienie opiera się na ostatnich zawiadomieniach regulacyjnych akcjonariuszy. Dane z wycieku dotyczą szerszego obrazu powiązań rodzinnych i wymagają takiej właśnie atrybucji.
Hamad bin Jassim był równocześnie ważnym klientem zarządzania majątkiem. Według dokumentów w 2020 roku relacja z nim przyniosła bankowi 26 mln euro przychodów. Deutsche Bank finansował też transakcje związane z hiszpańską siecią El Corte Inglés, francuskimi hotelami i grupą medialną LOV oraz refinansowanie czterech luksusowych hoteli w Europie.
Projekt Aquarius i pytanie o kontrolę
W 2014 roku Deutsche Bank i katarscy inwestorzy zawarli transakcję na instrumentach pochodnych o wartości 1 mld dolarów, nazwaną „Projektem Aquarius”. Szejk Jabor miał otrzymać 1,2 mln dolarów prowizji. Bank zapewnił Katarczykom 500 mln dolarów finansowania z góry, a następnie płacił roczny kupon w wysokości 74 mln dolarów. Z dokumentów wynika, iż działy finansów i ryzyka uznały później tę operację za kosztowną i obciążającą kapitał.
Deutsche Bank oświadczył, iż potencjalne konflikty interesów kontrolują niezależne jednostki zarządzania ryzykiem, a transakcje z dużymi akcjonariuszami realizowane są na warunkach rynkowych. To stanowisko trzeba odnotować. Nie zamyka ono jednak debaty o jakości wcześniejszych procedur, skoro wewnętrzne materiały miały wskazywać braki w kontroli.
Dla Polski płynie z tej sprawy konkretna lekcja. Zagraniczny kapitał jest potrzebny, ale banki działające w Europie muszą podlegać rzeczywistemu, a nie papierowemu nadzorowi. Gdy inwestor staje się jednocześnie klientem, kredytobiorcą i płatnym pośrednikiem, organ nadzoru powinien patrzeć szczególnie uważnie. Inaczej siła wielkiego majątku zaczyna zastępować przejrzyste reguły rynku.
Źródła: projekt „Inside Deutsche Bank”; „Financial Times”; Daraj; Deutsche Bank; Bankier.pl.

















