Rząd Danii wezwał 21 listopada stolice UE, by przestały wydawać Rosjanom turystyczne dokumenty wjazdowe i odrzucały rosyjskie paszporty bez danych biometrycznych na obszarze Schengen. Ambasadorowie mają omówić plan 23 listopada. Dla Polski oznacza to próbę uszczelnienia wspólnej przestrzeni pozbawionej kontroli na granicach wewnętrznych.
Duński plan dla całego Schengen
Kopenhaga rozesłała do unijnych stolic plan zaostrzenia reguł wjazdu dla Rosjan. Reuters podał, iż rząd Danii chce zakończenia turystycznego ruchu wizowego oraz wspólnej odmowy honorowania starych rosyjskich paszportów, które nie zawierają danych biometrycznych. Ambasadorowie państw UE mają zająć się sprawą w poniedziałek 23 listopada w Brukseli.
Inicjatywa wykracza poza decyzję pojedynczego państwa. W przestrzeni pozbawionej stałych odpraw na granicach wewnętrznych dokument wydany przez jeden kraj wpływa na bezpieczeństwo pozostałych. Ograniczenia będą skuteczne tylko wtedy, gdy państwa zastosują spójne zasady. Łagodniejsza praktyka jednej stolicy może osłabić rygor Warszawy, Kopenhagi lub państw bałtyckich.
Reakcja po udaremnionym zamachu
Apel pojawił się po tym, jak duńska służba bezpieczeństwa PET i policja poinformowały o udaremnieniu próby zabójstwa obywatela amerykańsko-ukraińskiego. Władze Danii oceniły, iż operacja została zainicjowana przez rosyjskie służby wywiadowcze. Rosyjska ambasada w Kopenhadze odrzuciła te oskarżenia i stwierdziła, iż nie przedstawiono dowodów.
Sprawę oraz decyzję o wydaleniu rosyjskiego attaché obrony opisaliśmy w materiale o tym, jak Dania oskarżyła rosyjski wywiad o przygotowanie zamachu. Obecna propozycja pokazuje, iż Kopenhaga chce przełożyć reakcję dyplomatyczną na rozwiązania obowiązujące szerzej niż na terytorium jednego kraju.
Premier Mette Frederiksen zapowiedziała zaostrzenie sankcji i zatrzymanie wszystkich wiz, które nie są niezbędne. Jej rząd chce także, by wydawane dokumenty wizowe obowiązywały wyłącznie w państwie, które je wystawiło. To ograniczyłoby możliwość wykorzystywania swobody podróży w Schengen do obchodzenia decyzji poszczególnych rządów.
Wiza turystyczna nie jest prawem
Zakaz wiz turystycznych nie oznacza zerwania wszystkich kontaktów z obywatelami Rosji. Duński postulat dotyczy podróży niekoniecznych, a nie automatycznego zamknięcia drogi dla spraw humanitarnych, rodzinnych czy osób rzeczywiście zagrożonych przez reżim. Takie rozróżnienie jest potrzebne, by twarda polityka bezpieczeństwa nie zamieniła się w odpowiedzialność zbiorową.
Europa ma prawo decydować, komu udostępnia swobodę wjazdu w czasie, gdy rosyjskie państwo prowadzi wojnę na Ukrainie i jest oskarżane o działania sabotażowe oraz operacje specjalne na terytorium państw zachodnich. Turystyka zagraniczna pozostaje przywilejem. Nie można stawiać jej ponad bezpieczeństwem obywateli państw przyjmujących.
Polska powinna poprzeć wspólny rygor
Dla Polski duńska propozycja ma wymiar praktyczny. Nasze państwo leży na zewnętrznej granicy Unii, sąsiaduje z obwodem królewieckim i ponosi bezpośrednie koszty rosyjskiej presji. Rosyjskie ataki na Ukrainę regularnie uruchamiają polskie procedury obronne, co pokazuje, iż zagrożenie nie jest odległą debatą dyplomatów.
Warszawa powinna poprzeć jednolite ograniczenia, jednocześnie pilnując wyjątków humanitarnych i jasnych kryteriów. Suwerenność granic państwowych nie może być rozmywana przez niespójność Schengen. Skoro decyzje jednego kraju otwierają drogę do innych, odpowiedzialność także musi być wspólna.
Źródło: Reuters; Kancelaria Premiera Danii; WP Wiadomości.
















