António Costa przedstawił 21 listopada projekt budżetu UE na lata 2028–2034 wart 1,780 bln euro, oparty między innymi na pięciu nowych strumieniach dochodów własnych. Anna Bryłka z Konfederacji sprzeciwia się temu kierunkowi. Dla Polski stawką jest kontrola nad podatkami, kosztami energii i pieniędzmi obywateli.
Pięć źródeł pieniędzy dla Brukseli
Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa chce, by część dochodów przyszłego budżetu Unii pochodziła z pięciu źródeł: przychodów dużych firm z usług cyfrowych, mechanizmu CBAM, niepoddanych recyklingowi elektroodpadów, wyrobów tytoniowych oraz systemu handlu emisjami ETS. Oficjalna propozycja Rady Europejskiej zakłada, iż razem z istniejącymi dochodami strumienie te przyniosą około 60 mld euro rocznie.
Costa przekonuje, iż dzięki temu średnia składka państw członkowskich wzrosłaby tylko z 0,80 do 0,82 proc. ich dochodu narodowego brutto. To argument wygodny dla instytucji unijnych, ale dla podatnika nie rozwiązuje podstawowego problemu. jeżeli pieniądze nie zostaną pobrane w formie wyższej składki krajowej, mogą zostać odebrane pośrednio w cenie energii, wyrobu tytoniowego, produktu cyfrowego albo importowanego towaru. Rachunek zmienia nazwę, ale nie znika.
Budżet mniejszy od planu Komisji, większy od obecnego
Dokument z tabelą finansową Rady UE wskazuje 1,78088 bln euro w cenach bieżących. To o 204 mld euro, czyli około 10 proc., mniej niż pierwotna propozycja Komisji Europejskiej wynosząca 1,984894 bln euro. Jednocześnie obecne wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 wynoszą w cenach bieżących 1,249854 bln euro. Skala unijnego budżetu zatem przez cały czas wyraźnie rośnie.
Projekt ma finansować między innymi większe wydatki na obronność, konkurencyjność, zarządzanie migracją i ochronę granic. Są to realne potrzeby. Nie wynika z tego jednak, iż Bruksela powinna otrzymać coraz bardziej samodzielne narzędzia dochodowe. Obrona Polski wymaga pieniędzy, ale przede wszystkim decyzji podejmowanych w Warszawie zgodnie z polskim interesem, a nie fiskalnego automatu zarządzanego ponad państwami.
Warto czytać nową propozycję na tle tego, ile Polska wpłaca do budżetu UE i ile z niego otrzymuje. Sam bilans przelewów nie pokazuje bowiem kosztów regulacji, ETS czy obciążeń przenoszonych na ceny.
Bryłka mówi: nie ma zgody
Europosłanka Konfederacji Anna Bryłka oceniła propozycję jako próbę budowy własnego systemu podatkowego Unii. Partia zacytowała jej stanowisko: „Nie ma na to naszej zgody”. To jasna linia polityczna, a nie urzędowa ocena projektu. Jej mocną stroną jest wskazanie procesu, który w unijnym języku bywa ukrywany pod technicznym pojęciem „zasobów własnych”.
Spór dotyczy kompetencji. Podatki są jednym z podstawowych narzędzi państwa. Kto ustala źródła dochodów, ten z czasem narzuca również kierunek wydatków i warunki polityczne. Mechanizm ETS już pokazał, jak decyzje podejmowane na poziomie unijnym trafiają do rachunków za ogrzewanie, transport i produkcję. Bryłka wcześniej domagała się odrzucenia ETS2, wskazując właśnie na koszty ponoszone przez gospodarstwa domowe.
Polska potrzebuje twardego mandatu
Projekt Costy będzie podstawą rozmów przywódców podczas nadzwyczajnego posiedzenia Rady Europejskiej 26 i 27 listopada. To propozycja negocjacyjna, nie gotowe prawo. Polski rząd powinien więc powiedzieć obywatelom wprost, które nowe dochody akceptuje, jaki będzie ich koszt dla polskich rodzin i przedsiębiorstw oraz gdzie postawi weto.
Unia może współpracować w obronie, badaniach i ochronie granic bez przekształcania się w państwo fiskalne. jeżeli Warszawa odda kolejną część władzy podatkowej bez twardych gwarancji, odzyskanie jej będzie znacznie trudniejsze niż podpisanie kompromisu w Brukseli. Dla Polaków oznacza to mniej kontroli nad własnym portfelem i mniejszą swobodę prowadzenia narodowej polityki gospodarczej.
Źródła: Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Konfederacja.
















